Priestermonnik Johannes (Roodvoets) over de brieven van priestermonnik Johannes (Alekseev) uit het Klooster van Nieuw Valaam
Een leven in het klooster en de zoektocht naar het wezenlijke
Priestermonnik Johannes (Alekseev) bracht het grootste deel van zijn leven – vanaf zijn zestiende jaar – door binnen de muren van het klooster. Toch schreef hij tegen het einde van zijn leven dat de ervaren medebroeders hem vooral de uiterlijke gedragsregels hadden bijgebracht, maar hem ‘het enige dat noodzakelijk is’ (Lc 10,42) niet hadden geleerd.
Zijn werkelijke reisgenoten op de monastieke weg waren de Heilige Schrift en de geschriften van de heilige Vaders.
Eenvoud, nuchterheid en diepe liefde
Wat direct opvalt in zijn brieven is de grote eenvoud en nuchterheid van zijn adviezen. De rijke tradities van de Orthodoxie – vaak geworteld in het kloosterleven – oefenen op hedendaagse christenen een sterke aantrekkingskracht uit. Zonder die nuchtere grond echter leidt de weg al snel naar een mystiek ogend doolhof dat de gelovige niet dichter bij God én bij de naaste brengt.
Nog sterker springt de grote liefde in het oog die de basis vormt van al zijn woorden. Kenmerkend is bijvoorbeeld deze uitspraak van de heilige Vaders die hij vaak aanhaalt:
“Wanneer je mensen zonden ziet bedrijven, bedek die dan met je eigen mantel, loop door en veroordeel ze niet.”
Nederigheid als kern van de geestelijke weg
Steeds weer benadrukt hij dat onze inspanningen moeten uitmonden in diepe nederigheid. Een terugkerend citaat is dat van Petrus Damascenus:
“Als iemand zijn eigen zonden ziet als het zand der zee, is dat een teken van de gezondheid van zijn ziel.”
Hij herinnert er herhaaldelijk aan dat er géén gebod bestaat dat ons toestaat de ander te wijzen op diens overtredingen of zwakheden – terwijl we de geboden zelf wél ten volle moeten onderhouden.
Een aanrader voor de innerlijke weg
De brieven van priestermonnik Johannes (Alekseev) zijn een kostbare gids voor iedereen die de innerlijke weg van de Orthodoxe christen wil leren kennen en bewandelen. Ze bieden een heldere, liefdevolle en nuchtere oriëntatie in een tijd waarin uiterlijkheden en gevoelens gemakkelijk de overhand kunnen krijgen.
Ideaal voor lezers die verlangen naar authentieke geestelijke begeleiding, geworteld in de patristische traditie.
